Kinderziekten

Kinderziektes

Er zijn nogal wat kinderziekten. Hieronder vind je een beschrijving van veel kinderziektes, zonder volledig te kunnen zijn.

Bof (Parotitis epidemica)
Is een ziekte van de speekselklieren die 5 op de 1000 keer complicaties geeft als hersen-(vlies)ontsteking. De ziekte kan, al komt dit zelden voor, onvruchtbaarheid tot gevolg hebben. Bof wordt veroorzaakt door het bofvirus. Besmetting vindt plaats van mens op mens door hoesten en niezen. De incubatietijd is gemiddeld 16 tot 25 dagen. Een patiënt is besmettelijk van 5 dagen vóór het optreden van de speekselklierzwelling tot 9 dagen erna.

Ziekteverschijnselen

Verloopt bij een derde van de gevallen ongemerkt.
Koorts.
Pijnlijke ontsteking van de speekselklieren en oorspeekselklieren.
Sporadisch ook ontsteking van de alvleesklier, de schildklier en de hartspier, reuma en eenzijdige doofheid.
Soms ook ontsteking van de inwendige geslachtsorganen (teelballen en eierstokken), maar steriliteit daardoor is uiterst zeldzaam.

• Bij ongeveer 5 op de 1000 gevallen kan als complicatie hersenvliesontsteking of hersenweefselontsteking optreden, vooral bij jonge kinderen. Voor bof bestaat geen behandeling. Koorts en pijn kunnen zo nodig bestreden worden.

---

Difterie (Diphtheria)
Kan verstikkingsgevaar veroorzaken en het hart en het zenuwstelsel aantasten. Difterie wordt veroorzaakt door een bacterie (Corynebacterium diphteriae) die zich gemakkelijk vermeerdert. De bacterie produceert een gifstof die de weefsels beschadigt, vooral van de luchtwegen, maar ook van het hart en het zenuwstelsel.

Besmetting vindt plaats van mens op mens door hoesten en niezen, bij huiddifterie ook door direct contact. De incubatietijd is 2 tot 5 dagen. Difteriepatiënten zijn ongeveer 4 weken na uitbreken van de ziekte besmettelijk voor anderen. Gezonde personen kunnen de difteriebacterie in de keelholte meedragen zonder zelf ziek zijn; op die manier kunnen zij wel een besmettingsbron vormen voor anderen.

Ziekteverschijnselen

Bij keeldifterie ontstaat een grijs beslag op de amandelen en in de keelholte. De slijmvliezen in de neus-keelholte kunnen sterk opzwellen. Vooral bij infectie in de luchtpijp kan zwelling en afgestorven weefsel leiden tot benauwdheid en verstikking.
Opgezwollen lymfeklieren in het halsgebied.
Huiddifterie komt in de gematigde klimaatzone weinig voor.
Het gif van de bacterie kan bij 10 tot 25% van de patiënten de hartspier aantasten. Ook het zenuwstelsel kan worden aangetast, waardoor bijvoorbeeld gevoelsstoornissen, slikproblemen en vermindering van gezichtsscherpte kunnen optreden. Ook kan spierzwakte van de ledematen optreden. De complicaties kunnen dodelijk zijn.

Difterie kan behandeld worden door difterieantitoxine en antibiotica toe te dienen.

---

Hib-ziekten (Haemophilus influenzae type b)
Hib-ziekten worden veroorzaakt door een bacterie, Haemophilus influenzae type b. Besmetting vindt plaats van mens op mens door hoesten en niezen. De incubatietijd is onbekend. De bacterie kan meningitis (hersenvliesontsteking), bloedvergiftiging, longontsteking, strotklepontsteking (gevaar op verstikking), beenmergontsteking en gewrichtsontsteking veroorzaken.

De Hib-bacterie komt normaal in de neus-keelholte voor bij 5% van de kinderen onder de 5 jaar. Naast een jonge leeftijd zijn er andere risicofactoren die de kans op ziekte verhogen, verminderde weerstand, doormaken van een virusinfectie, flesvoeding, intensieve contacten (zoals in een groot gezin of op de kinderopvang).

Hib-meningitis (hersenvliesontsteking), komt met name voor bij kinderen tussen 4 maanden en 5 jaar en kan tot ernstige gevolgen leiden. Zo kunnen kinderen blijvende handicaps (in 9% van de gevallen) oplopen zoals doofheid, epilepsie en geestelijke handicaps. In het ergste geval kan het kind zelfs overlijden (in 5-10% van de gevallen). Hib-ziekten kunnen behandeld worden met antibiotica.

Ziekteverschijnselen
Keel, oor-, en bijholteontsteking. Bij hersenvliesontsteking hoge koorts, toenemend duidelijk ziek gedrag, hoofdpijn, braken en bleek zien. Alarmsymptomen zijn nekstijfheid en/of vlekjes op de huid die niet weg te drukken zijn. Bij jonge kinderen kan luierpijn een uiting zijn van nekstijfheid.

---

Hepatitis B
Is een besmettelijke leverontsteking die kan leiden tot chronische infectie. Hepatitis B wordt veroorzaakt door het hepatitis B-virus. Hepatitis B komt wereldwijd veel voor en is erg besmettelijk. Als de moeder draagster is van dit virus, dan kan haar kind tijdens of na de bevalling worden besmet. Verder kan besmetting plaatsvinden van persoon op persoon via bloed en sperma bij onveilig vrijen of via een verwonding met een besmet voorwerp (bij werkers in de gezondheidszorg of druggebruikers). De incubatietijd is 2 tot 6 maanden.

Ziekteverschijnselen

Hepatitis B kan bij jonge kinderen zonder verschijnselen verlopen of aan een griepje doen denken. Maar jonge kinderen hebben wel de hoogste kans op een chronische infectie. Deze is in het begin niet altijd merkbaar.
Mogelijke complicaties van een (chronische) hepatitis B-infectie zijn:

o verstoring en uitval van leverfuncties,
o levercelkanker,
o hoge bloeddruk van de poortader en besmettelijk dragerschap.

Er bestaat geen specifieke behandeling. De ziekte kan worden voorkomen door het contact met (mogelijk) besmet materiaal en lichaamsvloeistoffen te vermijden.

---

Kinkhoest (Pertussis)
Is vooral voor baby's gevaarlijk omdat de kans bestaat op hersenbeschadiging. Kinkhoest wordt veroorzaakt door een bacterie, Bordetella pertussis. Besmetting vindt plaats van mens op mens door hoesten en niezen over korte afstand. De incubatietijd is 6 tot 20 dagen. Kinkhoest is zeer besmettelijk, vooral in het voorstadium als de kenmerkende verschijnselen nog niet zijn opgetreden.

Ziekteverschijnselen

Koorts, harde, droge hoest en hangerig gevoel.
Hevige hoestbuien met opgeven van taai slijm, gevolgd door een lange piepende inademing.
Blauw aanlopen tijdens hoestbuien.
Vermoeidheid en uitputting door hoestbuien.
Braken tijdens hoestbuien.
Complicaties van kinkhoest zijn:

o middenoorontsteking,
o bloedingen onder het bindvlies van het oog,
o neusbloedingen,
o longontsteking (meer dan 20% van de gevallen),
o koortsstuipen (3% van de gevallen),
o hersenweefselontsteking (1% van de gevallen),
o een klaplong en blijvende beschadiging van het longweefsel.

Kinkhoest kan behandeld worden met antibiotica, maar dit beperkt alleen de besmettelijke periode en is alleen zinvol als gestart wordt in een vroeg stadium.

---

Mazelen (Morbilli)
Kunnen een kind behoorlijk ziek maken, met hoge koorts en huiduitslag. Complicaties als oorontsteking, bronchitis, longontsteking en hersenontsteking komen voor. Mazelen wordt veroorzaakt door een virus. Besmetting vindt plaats via druppeltjes die met hoesten en niezen worden verspreid. Mazelen is zeer besmettelijk. Patiënten zijn het meest besmettelijk van 3 tot 5 dagen vóór het uitbreken van de uitslag tot 5 dagen erna. De incubatietijd is 8 tot 12 dagen.

Ziekteverschijnselen

Mazelen verloopt bij kinderen vaak zonder verschijnselen, maar ze kunnen er ook erg ziek van worden
volwassenen worden vaker ernstig ziek van mazelen.
In het vroege stadium van mazelen wit met rode vlekjes in het wangslijmvlies
Hoge koorts,
hoesten, verkoudheid, rode ogen.
Na 2 weken ontstaat vlekkerige huiduitslag die begint in het hoofdhalsgebied en zich verder verspreidt naar de romp en ledematen. De huiduitslag kan pijnlijk zijn bij aanraken.
Complicaties van mazelen zijn:

o middenoorontsteking (bij 5 tot 10% van de gevallen)
o hersenweefselontsteking (in ongeveer 1 per 1000 gevallen)
o bacteriële longontsteking.

Er is geen behandeling voor mazelen, behalve bestrijding van koorts en pijn.

---

Meningokokken C (Meningococcosis C)
Kan hersenvliesontsteking en bloedvergiftiging veroorzaken. Ernstige blijvende gevolgen zijn vaak verschijnselen als amputaties, littekenvorming, doofheid, motorische problemen en leer- en gedragsproblemen. Meningokokken C wordt veroorzaakt door een bacterie Neisseria meningitidis.

Er zijn 13 serogroepen van deze bacterie bekend, waarvan de groepen A, B, C, X, Y en W135 de belangrijkste zijn. De groepen worden verder onderscheiden in 30 subtypes. De bacterie komt normaal in de neus-keelholte bij veel mensen voor (20% van de tieners is drager van de bacterie). Overdracht vindt plaats door niezen, hoesten over korte afstand (minder dan 2 meter). De incubatietijd is 1 tot 3 dagen (1 tot 10 dagen). Overdracht van de bacterie van de ene op de andere persoon gebeurt gemakkelijker bij koud weer, hoge vochtigheid van de lucht, langdurig of regelmatig contact over korte afstand, rokerige omgeving, voorgaande influenza-infectie, patiënten zonder milt of met een niet-werkende milt of patiënten met een bepaalde stoornis in de afweer (complement deficiëntie).

Ziekteverschijnselen

De eerste verschijnselen lijken op grieperigheid. De ziekte wordt echter snel erger, met hoge koorts.
Alarmsymptomen zijn nekstijfheid en vlekjes op de huid die niet weg te drukken zijn.
Bij jonge kinderen uit de nekstijfheid zich vaak als luierpijn.
Complicaties zijn:

o stollingen in de bloedvaten
o shock
o bijnierbloedingen
o amputaties
o littekenvorming
o doofheid
o motorische problemen
o leer- en gedragsproblemen.

Sterfte treedt op bij ongeveer 10% van de ernstige infecties. Meningokokken C kan worden behandeld met antibiotica en intensive care voor ondersteuning en herstel van essentiële lichaamsfuncties.

---

Pneumokokken (Streptococcus pneumoniae)
Kunnen leiden tot levensbedreigende ziekten als hersenvliesontsteking (meningitis), bloedvergiftiging (sepsis) en ernstige longontsteking (pneumonie). Ernstige blijvende verschijnselen zijn bijvoorbeeld doofheid, epilepsie, afsterven van lichaamsdelen (met vaak amputatie tot gevolg), groeistoornissen of zelfs overlijden. Pneumokokkenziekten worden veroorzaakt door de bacterie Streptococcus pneumoniae. Er zijn 90 serotypen van deze bacterie bekend. Tegen de meest voorkomende serotypen zijn vaccins ontwikkeld.

Pneumokokken zitten vaak achter in de keel van gezonde kinderen en volwassenen. Besmetting vindt plaats door hoesten of niezen. De incubatietijd varieert van 12 uur tot een week. Slechts weinig van de besmet geraakte mensen worden uiteindelijk ziek.

Ziekteverschijnselen

Als iemand wel ziek wordt, kunnen pneumokokken leiden tot levensbedreigende ziekten als:

o hersenvliesontsteking (meningitis)
o bloedvergiftiging (sepsis)
o ernstige longontsteking (pneumonie).

---

Hersenvliesontsteking
Dit begint vaak met griepachtige verschijnselen. Baby's kunnen koorts of ondertemperatuur krijgen en kreunen en/of jammeren. Verder kunnen sufheid, apathie, luierpijn (krijsen bij het optillen van de benen bij luierwisseling), prikkelbaarheid en grauwheid optreden. Hersenvliesontsteking kan ook tot ernstige blijvende verschijnselen leiden, zoals doofheid, epilepsie, leer- en/of concentratieproblemen, geestelijke achterstand en motorische problemen.

Bloedvergiftiging
Van de mensen die hersenvliesontsteking door pneumokokken oplopen, overlijdt 15 tot 20%.
Bij bloedvergiftiging kan de overgang van gezond naar ziek erg snel verlopen. Verschijnselen zijn koorts, spierpijn, overgeven, koude handen en voeten en vlekjes die niet weg te drukken zijn. De gevolgen van een bloedvergiftiging kunnen zijn: vaatwandontstekingen, littekenvorming, afsterven van lichaamsdelen (met vaak amputatie tot gevolg) en groeistoornissen.

Verder zijn pneumokokken een belangrijke oorzaak van ontsteking van de neusbijholten, bronchitis en middenoorontstekingen bij jonge kinderen.

---

Polio (Poliomyelitis anterior acuta)
Is ook bekend als kinderverlamming, kan leiden tot ernstige verlammingsverschijnselen. Polio wordt veroorzaakt door een virus. Er zijn 3 types poliovirus. Besmetting vindt plaats via ontlasting of zaken die daarmee in aanraking zijn gekomen. Zelden vindt er besmetting plaats direct van mens op mens. Dit is namelijk alleen mogelijk tijdens de korte periode dat het virus in de keelholte aantoonbaar is.Tussen besmetting en optreden van de eerste symptomen verlopen gemiddeld 7 tot 14 dagen. Verlammingsverschijnselen treden gemiddeld op in de periode van 11 tot 17 dagen na besmetting.

Ziekteverschijnselen
De verschijnselen die de ziekte polio veroorzaakt, hangen sterk samen met de leeftijd van de patiënt. In het algemeen zijn de volgende gegevens bekend:

In 72% van de gevallen verloopt een besmetting met het poliovirus zonder verschijnselen.
Bij 24% van de besmette personen treden alleen grieperigheid of maagdarmklachten op.
In 4% van de gevallen treedt na het verdwijnen van de griepachtige verschijnselen hersenvliesontsteking op.
Bij 1 op de 100 tot 200 poliopatiënten komen verlammingsverschijnselen voor. Deze verlammingen ontstaan plotseling.
Bij een klein aantal patiënten worden de hersenzenuwen aangetast. De verschijnselen zijn dan vaak zeer ernstig:

o slik- en ademhalingsmoeilijkheden, waardoor vaak kunstmatige beademing noodzakelijk is.
o De aangetaste zenuwcellen herstellen niet. Desondanks kan gedeeltelijk of geheel herstel plaatsvinden als andere spiergroepen de functie van de verlamde spieren overnemen.
o Ademhalingsverlammingen komen vooral voor bij mensen ouder dan 25 jaar.

Zwangere vrouwen, ouderen en mannen
Een ernstiger beloop van de ziekte komt vaker voor bij oudere mensen, bij mannen, bij zwangere vrouwen, bij hevige inspanning, bij gestoorde immuniteit en bij injecties of trauma's.

Bij 25% tot 40% van de mensen die in hun jeugd verlammingen kregen ten gevolge van polio, ontwikkelen zich opnieuw spierzwakte, pijn, atrofie en vermoeidheid. Dat gebeurt dan vijftien tot veertig jaar na de oorspronkelijke acute ziekte. Er bestaat geen specifieke behandeling voor polio. Met bedrust en fysiotherapie probeert men complicaties te voorkomen.

---

Rodehond (Rubella)

Kan vooral ernstige gevolgen hebben voor het nog ongeboren kind. Eén op de vier met rodehond besmette zwangere vrouwen loopt de kans dat hun kind met een afwijking (doof, blind, geestelijke achterstand) wordt geboren. Rodehond wordt veroorzaak door een virus. Besmetting vindt plaats van mens op mens door hoesten en niezen of direct contact (kussen). Via de placenta kan het virus het ongeboren kind besmetten. De incubatietijd is gemiddeld 14 tot 16 dagen. Rodehond is besmettelijk van 1 week voor het uitbreken van de uitslag tot 2 weken erna.

Ziekteverschijnselen bij kinderen en volwassenen

Vaak geen verschijnselen (50%)
Vlekkerige, rozerode huiduitslag die in het gezicht begint en zich verspreidt over het lichaam.
Malaise met lichte verhoging.
Opgezette lymfeklieren, vooral in het hoofd-halsgebied.
Loopneus, hoesten.
Ontstoken oogslijmvlies.
Complicaties bij kinderen en volwassenen zijn:

o gewrichtspijn of reuma van vingers, polsen of knieën
o hersenweefselontsteking (encefalitis)
o een tekort aan bloedplaatjes (trombocytopenie)
o spierzwakte en uitvallen van reflexen (syndroom van Guillain Barré).

Ziekteverschijnselen bij ongeboren kinderen

Een groot risico op een aantal aangeboren defecten. De defecten zijn vaak zo groot dat de zwangerschap eindigt met een miskraam.
Gehoorverlies.
Hart- en vaatafwijkingen.
Geestelijke handicaps.
Oogafwijkingen.
De kans op beschadiging van de vrucht in de baarmoeder hangt af van het moment waarop de besmetting in de zwangerschap plaatsvindt. In de eerste maand is die 50 tot 80%, in de tweede maand 20 tot 50% en in de derde maand 5 tot 20%.
Complicaties bij ongeboren kinderen zijn:

o hartafwijkingen
o oogafwijkingen
o slechthorendheid en doofheid
o groeiachterstand
o een tekort aan bloedplaatjes (trombocytopenie)
o lever- of miltvergroting
o aandoeningen van het centraal zenuwstelsel
o botafwijkingen
o afwijkingen aan de urinewegen en paarse korstjes.

Er bestaat in Nederland geen behandeling voor rodehond. Aan zwangere vrouwen die vermoeden dat ze besmet zijn met rodehond, wordt geadviseerd om hierover contact op te nemen met de huisarts.

---

Tetanus (Clostridium tetani)
Kan een verkramping van de kaakspieren (kaakklem) geven en zich uitbreiden naar andere spieren, waaronder de slik- en ademhalingsspieren. Een mogelijk effect is ernstig zuurstofgebrek. Tetanus wordt veroorzaakt door een bacterie, Clostridium tetani. Besmetting vindt plaats doordat besmet materiaal waarin de bacterie normaal voorkomt (straatvuil, tuinaarde, mest) in een wond komt. De incubatietijd is gemiddeld 2 tot 21 dagen. Tetanus is niet van mens op mens overdraagbaar.

Ziekteverschijnselen

Het door de bacterie geproduceerde toxine beschadigt het zenuwstelsel, waardoor rusteloosheid, geprikkeldheid en hoofdpijn kunnen optreden. Hierna volgen kaakkramp, slikklachten, stijfheid van nek- en buikspieren en soms koorts. De zeer pijnlijke krampen kunnen vervolgens in alle skeletspieren optreden.
Complicaties van tetanus zijn:

o aantasting van het zenuwstelsel
o ademhalingsproblemen
o longontsteking
o trombose en embolie.

Zonder behandeling is tetanus vrijwel altijd dodelijk. Bij een goede behandeling ligt de sterfte in Nederland rond de 20%. Tetanus kan behandeld worden door tetanus immunoglobine (TIG) toe te dienen. Bij tetanus is een intensive care behandeling nodig voor het herstel en behoud van essentiële levensfuncties.

---

De Vijfde ziekte (erythema infectiosum)
De Vijfde ziekte (erythema infectiosum) is een vrij onschuldige kinderziekte die veelal voorkomt bij kinderen tussen de 4 en 10 jaar oud. Voor zwangere vrouwen en het ongeboren kind kan dit echter wel gevaar opleveren, hier later meer over. Het ziekte wordt veroorzaakt door het Parvovirus, type B19. De incubatietijd is 5 tot 12 dagen en ontstaan vaak in de lente en/of begin van de zomer en heeft een piek in mei en juni. Iedere 4 jaar ontstaat er een vijfde ziekte epidemie. Het virus werd in 1974 tijdens een onderzoek naar donorbloed bij toeval ontdekt.

Ziekteverschijnselen

Het kind krijgt kleine en grote vlekjes door elkaar, soms iets verheven boven de normale huid en felrood van kleur, eerst in het gezicht. De ziekte wordt ook wel ‘slapped cheeks disease' genoemd, omdat het net lijkt of het kind in het gezicht is geslagen. Roodheid kan in de weken erna wegtrekken en weer terug keren, spontaan of na een warm bad of blootstelling aan de zon.
De vlekken breiden zich dan uit naar de billen, armen, benen en romp.
De huid gloeit en voelt warm aan.
Het kind kan hangerig zijn in lichte koorts hebben.
Soms kan er keelpijn en een verstopte neus voorkomen.

• Ongeveer 1 op de 10 kinderen krijgt daarbij last van gewrichtspijn.

De vlekjes zullen in vier tot zes dagen helemaal verbleken, zonder te vervellen of littekens achter te laten. De meeste kinderen zijn nauwelijks ziek van de vijfde ziekte. Speciale behandeling voor het kind is niet nodig. De uitslag is na 5 tot 9 dagen weer weg, maar kan onder invloed van warmte, kou, inspanning of stress weer terugkomen. De ziekte wordt gemakkelijk verward met andere vlekjesziekten. Zekerheid daarover kan alleen door serologisch onderzoek worden gegeven.

De ziekte kan als epidemie verlopen en enige tijd aanhouden. Het virus verspreidt zich door de lucht, via druppeltjes uit de keel. Denk hierbij aan hoesten, praten en niezen. De drager is besmettelijk in de week voorafgaand aan de ziekte. Als de uitslag te zien is, is het kind niet meer besmettelijk. De incubatietijd is ongeveer 10 dagen. De ziekte verloopt vaak onopgemerkt. Na een doorgemaakte infectie is er levenslange immuniteit.

Het is belangrijk dat de school van het kind wordt ingelicht. De school zal de ziekte meestal melden bij de GGD om het verdere beleid te bepalen.

De school moet goed ventileren om verdere besmetting te voorkomen.
Omdat de besmetting al heeft plaatsgevonden op het moment dat de ziekte zich openbaart is het moeilijk om preventieve maatregelen te nemen (doch zie hieronder in geval van zwangerschap).

Zwangerschap
Voor een zwangere vrouw, die de ziekte nog niet eerder heeft gehad en dus nog geen antistoffen heeft aangemaakt, kan de ziekte voor de foetus fataal zijn. In 90% van de gevallen zal de zwangerschap ondanks de infectie normaal verlopen.
In het eerste trimester bestaat een verhoogde kans op een miskraam. Bij infecties van de foetus later in de zwangerschap kan zeer ernstige foetale bloedarmoede ontstaan (door remming van de bloedaanmaak) met groot risico op overlijden van het kind. Behandeling is mogelijk door het toedienen van een intra-uteriene transfusie. In deze gevallen is het soms mogelijk om via een intra-uteriene bloedtransfusie het ongeboren kindje te redden.

Bij vermoeden op infectie tijdens de zwangerschap kan in het moederlijke bloed gecontroleerd worden of al immuniteit bestond of dat sprake is van een recente infectie. In het laatste geval bestaat een indicatie om tot 8 weken na begin van de infectie wekelijks echoscopisch onderzoek te doen gericht op kenmerken van foetale bloedarmoede. Foetale bloedarmoede kan leiden tot vochtophoping in het lichaampje (hydrops foetalis). Dit is met een echografie te onderzoeken.

---

De Zesde ziekte (exanthema subitum of roseola infantum)
De Zesde ziekte (exanthema subitum of roseola infantum), ook wel driedaagse koorts genoemd, is een vrij ongevaarlijke kinderziekte en komt vooral voor bij zeer jonge kinderen (0-2 jaar oud). Het virus is echter iets minder onschuldig als de Vijfde ziekte. De ziekte wordt veroorzaakt door het menselijk herpesvirus type 6, een virus dat verwant is aan de verwekker van de koortslip en van genitale herpes. In tegenstelling tot deze andere virussen geeft de verwekker van zesde ziekte geen terugkerende problematiek. De incubatietijd is 10 tot 15 dagen. Besmetting vindt plaats via druppelinfectie (hoesten, praten, niezen,) en oraal contact (zoenen, bijten). Echter is het kind al voor de uitbraak, wanneer je het niet weet, besmettelijk. Besmetting van andere kinderen is daarom niet te voorkomen. Het kind hoeft geen hele zieke indruk te maken. Je kunt je kind een paracetamol geven. De ziekte geneest verder vanzelf.

Ziekteverschijnselen

De ziekteverschijnselen bestaan uit een vrij plots optredende, enige (meestal 3 tot 5) dagen durende hoge koorts, (39 tot 40,5 °C), meestal zonder duidelijke op te sporen symptomen. De koorts zakt dan vrij abrupt waarna het kind een uitslag ontwikkelt.
De uitslag is rood en bestaat uit kleine vlekjes, maar jeukt niet. Veelal ontstaan ze eerst in de nek en op de romp, later op de billen en bovenbenen, gevolgd door armen en benen.
Soms gaat de uitslag gepaard met keelontsteking, oorontsteking en/of vergroting van de lymfeklieren in hals en nek.

• Door de snel stijgende koorts is er een kans op koortsstuipen

---

Krentenbaard

Wat is krentenbaard en hoe ziet het eruit?
Krentenbaard is een vrij onschuldige infectieziekte die wordt veroorzaakt door bacteriën als Staphylococcus aureus (in 80% van de gevallen) of de Streptococcus pyogenes (in 10% van de gevallen). In 10 % van de gevallen zijn het beide bacteriën tegelijk.

Veelal begint het met bultjes die snel veranderen in blaasjes. De blaasjes gaan kapot en er zal vocht uit komen dat een gelige doorzichtige korst vormt.

Wie krijgt krentenbaard?
Iedereen kan krentenbaard krijgen. Vooral kinderen tussen 2 en 12 jaar. Volwassenen hebben er veelal een bepaalde weerstand tegen opgebouwd. Opvallend is dat krentenbaard vooral in de hogere sociale klassen voorkomt en met name in de maanden augustus, september en oktober. Dit zou kunnen wijzen op besmetting die is opgelopen op vakantie in het buitenland.

Hoe raak je besmet?
Door eraan te zitten en/of te krabbelen krijg je de bacteriën aan je vingers, zo kun je weer andere plaatsen of andere mensen besmetten. Besmetting vindt plaats door direct contact. Via rechtstreekse aanraking of via bijvoorbeeld speelgoed raken ook andere kinderen besmet.

Waar concentreert krentenbaard zich?
Krentenbaard is een huiduitslag die overal op het lichaam kan opkomen. Vroeger begon het veelal in het gezicht, maar tegenwoordig ziet men dat het zich meer concentreert op de romp en ledenmaten.

Is het pijnlijk?
Ja, het kan behoorlijk pijnlijk zijn. Zeker wanneer er smet-achtige plekken ontstaan. Zoals hier rechts op de foto.

Hoe kom je ervan af?

De beste remedie tegen krentenbaard is niet aan de blaasjes krabben.
Hygiëne is een goed medicijn, vaak handen wassen wordt aangeraden (van het kind en de ouder).
Dagelijks verschonen van het beddengoed.
Zo mogelijk de plekken bedekken met betadinepleisters en kleding, zodat andere kinderen minder makkelijk besmet raken via meubels, kleding, etc.
Krentenbaard is in tegenstelling tot vroeger, veel hardnekkiger geworden. Een bezoek aan de huisarts is daarom zeker aan te raden. De huisarts kan bv een crème met fusidinezuur of tetracycline voorschrijven waarmee het besmettingsgevaar binnen 48 uur is verdwenen. Kinderen met krentenbaard kunnen zodoende 48 uur na behandeling weer naar school, behalve wanneer ze er ziek en hangerig van zijn.
Bij een heftige vorm of in ver gevorderd stadium van krentenbaard kan de huisarts ook een antibioticakuur voorschrijven.

---

Waterpokken

Dit virus verspreidt zich van via uitgeademde lucht of via vochtdruppeltjes (speeksel). Na besmetting, duurt het 2-3 weken tot de de uitbraak van blaasjes. Het virus gaat veelal gepaard met koorts (max. 40°C) en hangerig zijn.

Ziekte verschijnselen
Een paar dagen voor de uitbraak, zullen de meeste kinderen lichte koorts en verkoudheidsklachten hebben. Dan volgen er kleine rode vlekjes die snel veranderen in met vocht gevulde blaasjes. Na enkele dagen drogen de blaasjes in en komen er korstjes op. Deze korstjes verdwijnen na 2 a 3 weken vanzelf. De meeste kinderen zijn niet echt ziek van de waterpokken maar voelen zich 'niet lekker' en hangerig. Sommige kinderen hebben koorts of krijgen een keelontsteking. Verder jeuken de blaasjes en kortjes, wat erg vervelend kan zijn voor (jonge) kinderen. De ziekte gaat vanzelf over.

Complicaties
Complicaties als gevolg van het waterpokken-virus zijn zeldzaam, maar kunnen ontstaan als de blaasjes met bacteriën worden besmet. Een gevreesde levensbedreigende complicatie is longontsteking door het waterpokkenvirus. Op latere leeftijd kan het virus, wanneer de weerstand laag is opnieuw actief worden en gordelroos veroorzaken.

Hoe raak je besmet?
Het virus verspreidt zich van via uitgeademde lucht of via vochtdruppeltjes (speeksel). Pas wanneer alle blaasjes zijn ingedroogd blijft het kind besmettelijk voor anderen.

Wie raken er besmet?
Bijna alle kinderen in Nederland krijgen een keer waterpokken. Op latere leeftijd kan het virus, bij een vermindere weerstand, opnieuw actief worden en zich uiten in gordelroos i.p.v. waterpokken. Baby's (tot 6 maanden) die watrepokken krijgen, zullen een lichte vorm hebben, omdat zij nog antistoffen van hun moeder meedragen. Hierdoor zullen ze zelf minder afweer tegen de ziekte aanmaken en kunnen later nog eens watrepokken krijgen. Ook dan zal het over het algemeen genomen niet zo hevig.

Wat kun je doen aan de jeukklachten?
Niet te warm kleden, vooral niet 's nachts. Warmte en zweten kunnen de jeuk verergeren. Je kind bestrooien met mentholpoeder wil nog weleens helpen.

Worden kinderen ingeënt tegen waterpokken?
Nee, in Nederland worden kinderen niet gevacineerd tegen waterpokken via het RIVM. Er bestaat wel een vaccin tegen dit virus.

Tips om littekens te helpen voorkomen

Niet (langdurig) in bad gaan. Zo voorkom je dat de korsten verweken en littekens nalaten. Neem liever een douche.
De blaasje en korstjes niet droogwrijven na het douchen, maar voorzichtig droogdeppen.
Knip de nagels van je kind kort, zodat ze niet kunnen krabben aan de blaasje en korstjes.
Het kind zo mogelijk dag en nacht handschoenen en kousen laten dragen.
Het kind niet in de zon laten: de blaasjes zouden zich dan kunnen uitbreiden.

Verdere tips

Geef je kind bij voorkeur geen zout, sterk gekruid of zuur (b.v. citrusfruit) eten. Kinderen kunnen daar, ten gevolge van waterpokken (wondjes) in de mond, erg last van hebben.
Vermijdt te allen tijde contact met zwangere vrouwen, vooral op het einde van de zwangerschap. Het waterpokken-virus (Varicella) is gevaarlijk voor een pasgeboren baby die met het waterpokken-virus op de wereld komt.