Zindelijkheids training

Vanaf de geboorte tot aan een leeftijd van ongeveer 12 maanden plassen baby's in een reflex. Deze reflex is een reactie op de volle blaas die de baby dan heeft. Vanaf 12 maanden neemt het reflexplassen af, de blaas wordt dan minder gevoelig voor druk. De baby zal bewuster het plassen ophouden of juist laten gaan.

 

Fasen van zindelijk worden 

Er zijn drie voorwaarden waaraan een kind moet voldoen voordat er begonnen kan worden met zindelijkheidstraining. Vaak voldoet een kind aan deze voorwaarden vanaf 2 jaar.

Het kind moet als eerste lichamelijk in staat zijn om zindelijk te worden: het moet kunnen voelen dat het moet plassen en moet controle hebben over blaas en sluitspieren.
Ten tweede moet het kind begrijpen dat er op de wc/ het potje geplast moet worden.
Als laatste moet het kind zindelijk wíllen worden. Als het kind niet mee wil werken, dan is het namelijk erg moeilijk om te werken aan de zindelijkheid. Soms willen de kinderen niet meewerken omdat zij tussen hun 2e en 3e hun eigen wil laten gelden, maar sommige kinderen werken maar al te graag mee omdat zij een natte, volle luier niet prettig vinden.
 

Eerst zindelijk en nu niet meer

Soms zijn kleuters, die eerder zindelijk waren, ineens weer onzindelijk. Het is belangrijk om te achterhalen waarom dat gebeurt. Een van de oorzaken kan de stap naar school toe zijn, omdat deze soms spanningen en angsten meebrengt.

Kinderen tot 5 jaar plassen nog regelmatig in hun bed, maar ook bij kinderen tot 7 jaar is het niet abnormaal dat dit nog gebeurt. Soms is er een medische verklaring voor, in geval van zeer regelmatig bedplassen kan daarom altijd contact opgenomen worden met een huisarts.

 

Zindelijkheidstraining

 

Belonen
Belonen is voor kinderen erg belangrijk, op die manier weten zij dat hun gedrag goed is. Complimentjes geven is de meest bekende manier van belonen, maar er kan ook een beloning in het vooruitzicht worden gesteld. Bedenk dan een beloning waar je kindje erg blij mee zal zijn. Dit hoeft niet perse een cadeautje te zijn, maar bijvoorbeeld een uitje naar de kinderboerderij of het spelen van een spelletje.

Leg de lat niet te hoog en hou het overzichtelijk

Wat belangrijk is bij het maken van een afspraak, is dat er niet te hoge eisen aan een kind worden gesteld: "Als je een week droog bent, dan krijg je een autootje." Op die manier is de eis niet haalbaar en werkt het ook niet stimulerend. Ook te grote cadeaus kunnen zorgen voor teveel spanning zodat het droog blijven niet lukt.

Probeer stapsgewijs te belonen:

 

1 dag droog is een spelletje doen
2 dagen droog is naar de kinderboerderij
een week droog is een autootje of ander speeltje
 

Wat erg handig is om te gebruiken bij dit stapsgewijze beloningssysteem is een stickervel. Elke dag heeft een hokje, op het moment dat het kind een dag droog is krijgt het een sticker. Aan het aantal stickers achter elkaar kan het kindje zien hoe lang het al droog is, het is namelijk erg moeilijk voor een peuter om te onthouden wat er gisteren of eergisteren is gebeurd.

 

Ongelukje?

Wat moet je als ouder doen op het moment dat je kind niet droog is. Helemaal niets is daarop het antwoord. Het hebben van ongelukje hoort namelijk bij de zindelijkheidstraining. Wat je moet doen is het kind in de hemel prijzen als het wel droog is. Wordt vooral niet boos als het een keer mis gaat. Door boos te worden leg je namelijk druk op je kindje en kan het zijn dat het kindje niet meer durft te plassen. 

Bronnen

www.kindengezin.be/KG/Themas/Opvoeding/Zindelijkheid/mijlpalen.jsp 
Kinderen en zindelijkheid, M. Gouwerok & R. Hirasing, Lifetime, ISBN 9021544172
Zindelijkheidstraining, P. Warner & P. Kelly, De Driehoek, ISBN 9060306597

 

Veel ouders hebben in de afgelopen jaren vragen gesteld over zindelijkheid. Hieronder treft u een overzicht aan van gestelde vragen en de antwoorden van de deskundigen.
Mijn zoon heeft last van harde ontlasting.
 
Vraag

 

Mijn zoontje is 2,1/5jaar en is sinds een week of 5 zindelijk, maar heeft de afgelopen week een probleem met poepen. Hij wil geen luier om en plast wel op de wc en het potje (ligt eraan waar we zijn). Maar hij poept ook wel, op het potje, maar durft niet omdat het zeer doet. Ik merk dat hij de hele dag niet afgaat en dan tijdens het avondeten problemen heeft met zijn stoelgang. Hij zegt dat het pijn doet en durft (waarschijnlijk) daarom niet op het potje. Als hij zo een last heeft zet ik hem onder een warme douche waard hij met een beker warm water drinkt en dan wel afgaat. Maar zijn ontlasting is dan heel stevig en ik kan begrijpen dat dat pijn doet. Nu heb ik van mijn moeder de tip gekregen om Roosvice Laxo te gebruiken om de ontlasting in zijn darmen zachter te maken. Zal ik dat doen of beter kontakt opnemen met de huisarts?

Thnx van een bezorgde moeder....

Antwoord

Je zoontje is in een rap tempo bezig! In een paar weken zowel poepen als plassen onder controle. Naast de trots die kinderen daarover voelen is er vaak ook een schrik en angst wat betreft de ontlasting: Door hun magische denken ervaren ze het als het verliezen van een stukje ‘lichaam' en krijgen dan een periode waarbij ze toch gaan proberen de ontlasting vast te houden. Dit geeft dat de ontlasting langer in het laatste stukje van de darm blijft zitten (door het knijpen van de billen) en harder wordt. Als de ontlasting dan toch naar buiten komt, geeft het een scheurtje in de kringspier van de anus, een volgende poep doet pijn en de vicieuze cirkel is geboren. Snap je het nog? Steeds meer knijpen en hardere ontlasting zijn het gevolg. Om dit te doorbreken zijn de dingen die je al doet prima. De Roosvicee laxo kan helpen, wel even oppassen of het geen darmkrampjes geeft. Wat kan bijdragen is een verdovende zalf, lidocaïne in vaseline, die je op de anus smeert zodat de pijn niet ervaren wordt. Bij hardnekkige obstipatie zijn soms hoge doseringen laxeerdrankjes via de huisarts nodig. Het belangrijkste (gezien de eerder genoemde angst): geruststellen, er niet een al te groot punt van maken, er zelf niet door van streek raken. Het komt altijd goed.

Vr.gr. Ingrid vd Ven-Daane

 

Vraag

Mijn zoon van bijna 4 jaar, poept weer in z'n broek om aandacht te trekken. 
Mijn zoon van bijna 4 jaar is sinds 3/4 jaar zindelijk, zowel overdag als 's nachts. Nu sinds een paar maanden gaat het niet helemaal goed met mezelf. Ik heb een burn out gehad en ben daar zo goed als van hersteld, maar sinds dat 'ziek' ben geweest, lijkt het wel of hij vindt dat hij aandacht te kort krijgt. Een paar keer per week (soms elke dag) poept en plast hij weer in zijn onderbroek. Ik heb al van alles geprobeerd, negeren, boos worden, speelgoed wegzetten, maar niets lijkt te helpen. Ik heb geen idee meer waar het aan kan liggen of wat ik eraan kan doen. Ik moet er ook wel bij zeggen dat er heel erg veel aandacht van anderen (oa van zijn vader) uitgaat naar zijn zus, dus soms ga ik wel eens denken dat het jaloezie kan zijn. Kunnen jullie me vertellen wat ik er het beste aan kan doen?
 
Een moeder
 
Antwoord

Beste Moeder,
 
Je beschrijft het probleem zo goed dat je eigenlijk zelf alle antwoorden al geeft. Natuurlijk vraagt hij (deels onbewust) om aandacht en troost. Hij heeft zeker jouw stemming in de afgelopen periode opgemerkt en, zonder het goed te kunnen begrijpen, ook last van gehad.
 
Omdat kinderen zich verbaal niet goed kunnen uiten op deze leeftijd, zie je vaak een terugval in dingen die ze net vol trots hadden bereikt! En die hun juist zoveel energie hadden gekost. Al je reacties hierop zijn begrijpelijk, maar werken averechts.
 
Hij wil troost, aandacht, blij gemaakt worden. Er hing voor zijn gevoel iets boven zijn hoofd dat hem misschien wel angstig heeft gemaakt. Vergeet niet dat kinderen op deze leeftijd alles op zichzelf betrekken. 'Dus als mamma verdrietig is, komt dat doordat ik iets fout heb gedaan.' En dan nog het verschil in aandacht dat zeker meespeelt. Kinderen zijn zo gevoelig!
 
Vergeet die vieze broeken en doe leuke dingen met hem, zet tijd apart voor hem. Dat is ook goed voor je eigen rust en herstel!  Lekker kroelen samen.
 
Nog even een medische wending: als het echt niet over gaat moet je natuurlijk altijd nog denken aan iets lichamelijks: een blaasontsteking of chronische obstipatie. Een klein beetje urine is zo bij de huisarts gebracht en levert dan een hoop informatie op. Sterkte en geniet ze samen!

Ingrid van der Ven-Daane, huisarts

 

 

Vraag
Mijn zoontje van bijna 4 jaar is nog niet zindelijk. Hij wil wel op de wc zitten, maar het lukt hem bijna nooit om ook iets te doen.. Hij wil wel, maar er komt niks.. Laat ik hem zonder luier lopen, plast hij soms bijna meteen daarna in zijn broek! De afgelopen 5 maanden is het hem 6x gelukt om te plassen op de wc. Hij kan in een half uur tijd wel 3x plassen, en het is dan ook 3x echt een behoorlijke plas. Zijn er nog bepaalde trucjes of dingen die we zouden kunnen proberen... We belonen hem al met stickers, ik zet de kraan aan als hij op de wc zit.. De kleuterschool accepteerd alleen kinderen als ze zindelijk zijn, dus de tijd begint nu wel een beetje te dringen! Dus als iemand goeie tips heeft?!
 
Maike
 
Antwoord 
Wat nog wel eens wil helpen is een goed en duidelijk gesprek. Neem er rustig de tijd voor en leidt het wat in met; wezen wennen op school bij juf die en die, dat en dat gedaan, was leuk he, andere kindjes etc. En dan als het loopt en je goed zijn aandacht hebt, heel liefdevol maar duidelijk zeggen dat hij niet op school mag beginnen als hij niet op de wc plast. Mijn ervaring is dat het dan vaak ineens heel goed gaat.
 
Succes!
Regina de Leeuw-van Weenen

 

Vraag
Mijn dochtertje is al 4 jaar, maar ze is nog niet zindelijk. In eerste instantie mocht ze niet naar school toe, maar de arts van het CB heeft het geregeld. Nu ben ik sinds vorige week maandag bezig met de het zindelijk maken, omdat ik en de arts van het CB gewoon zeker weten dat ze het wel kan. Voor de tijd begon ze al te schreeuwen als ik met een onderbroek aan kwam lopen, gelukkig wil ze die nu wel aan. Ik zet haar op een dag regelmatig op de wc, maar ze zegt steeds dat ze geen plasje in haar buik heeft. Ze houdt dus alles op. Dus ik doe haar af en toe een luier aan zodat ze wel plast en haar ontlasting kwijt kan. Wat is nou de beste manier om haar op de wc te laten plassen? Ze moet echt na de vakantie zindelijk zijn.
Met vriendelijke groet, Bianca  
 
Antwoord 
Uit jouw verhaal begrijp ik dat het heel belangrijk is dat ze zindelijk wordt waardoor de situatie onder druk kan komen te staan. Je wil haar het liefst zo snel mogelijk zindelijk krijgen, maar helaas heeft zij hier zelf de controle over. Zij is namelijk de enige persoon die macht en beheersing heeft over haar eigen lichaam. Dwingen zal daarom altijd leiden tot een machtsstrijd welke je ten allen tijde wilt voorkomen. Begin in ieder geval altijd op een rustig moment met de zindelijkheidstraining. Spanningen, ingrijpende gebeurtenissen, stress, ziekte vertragen het proces. Gezien haar leeftijd kun je gaan werken met een beloningssysteem.Let goed op of ze moet plassen en zet haar regelmatig op de wc/potje. Als ze iets heeft gedaan beloon je haar bijvoorbeeld dmv stickertjes plakken op papier. Beloon haar ook voor haar pogingen dmv het geven van complimenten. Probeer de luier af te laten en calculeer ongelukjes in. Blijf neutraal reageren zeg bv: Oh bijna op tijd! Volgende keer gaat het beter! Schenk niet teveel aandacht aan vieze broeken. Naast het beloningssysteem kun je een van de volgende dingen gebruiken om het naar de wc gaan leuk te maken: pop/knuffel doet het voor, boekjes voorlezen of liedjes zingen op de wc,  voeg vloeistof toe aan wc-water, gooi blaadjes erin om op te plassen. Veel succes!
 
Gezien haar leeftijd kun je gaan werken met een beloningssysteem. Hou er rekening mee dat ze een terugval kan krijgen zodra ze naar school gaat. Dit is vrij gebruikelijk omdat nieuwe situaties voor spanningen kunnen zorgen.
 
Succes!
Thessa Gerritsen, (ortho) pedagoog

 

Vraag
Mijn zoontje van 4,5 jaar plast nog vaak in zijn onderbroek. Het lijkt alsof hij het niet goed op kan houden. Als hij moet rent hij snel naar de wc, maar vaak is hij dan al nat. Ook 's nachts lukt het hem niet droog te blijven. Zijn luier zit helemaal vol. Ook als we hem om een uur of 10 laten plassen is hij al nat. Wat kan ik hier zelf aan doen? Hij heeft veel last van eczeem, heeft dit hier iets mee te maken?

Groetjes, Agmar
 
Antwoord

Een jongen van 4,5 die 's nachts niet zindelijk is, is helemaal niet bijzonder hoor! Ziektekostenverzekeraars vergoeden pas een plaswekker vanaf 6 jaar, maar veel huisartsen vinden dat eigenlijk nog te vroeg. Hoe meer stress er wodrt veroorzaakt (boos worden, waarom doe je dat nou? etc.) hoe langer het soms duurt. Overdag niet zindelijk op de manier waarop je het beschrijft is ook niet uitzonderlijk, alleen kun je je ondertussen enkele dingen gaan afvragen:
 

• Is er misschien een blaasontsteking? Je hebt zó een potje urine bij de dokter gebracht en een dag later weet je het antwoord.
• Houdt hij het te lang op, verzonken in spel en gedachten en kan het dan ineens niet meer onder controle houden? Komt veel voor. Het advies is om ze dan op gezette tijden even naar de wc te laten gaan, waarbij je aan de andere kant weer op moet passen er weer niet te veel nadruk op te leggen.
• En dan zijn er nog wat aangeboren afwijkingen (heel zeldzaam) waarbij er een foutje zit in het systeem van nieren, urinewegen en blaas, bijvoorbeeld een verkeerd aangelegde afvoerbuis van de nier. Meestal gaat dit gepaard met blaasontstekingen, vaak al op jonge leeftijd. Dat is dan een aanwijzing om daarnaar te gaan zoeken. Een andere reden om ernaar te gaan zoeken is als de incontinentie na het 6e levensjaar.

 
Ingrid Daane, huisarts

 

Vraag

Mijn zoon van 4 jr durft niet op de wc te poepen. Op het CB adviseerde ze mij er geen issue van te maken en hem een luier te geven om te poepen. Inmiddels vind ik het echter wel een probleem worden. Verleden week moest hij namelijk poepen op het moment dat hij op school stond. Toen heeft hij het de hele ochtend opgehouden en kwam huilend uit school! Graag zou ik advies willen over hoe te handelen en hem op de wc te krijgen.

Ellen

 

Antwoord 1 
Hoi Ellen,

Lastig he, dat zindelijk worden, vooral als er angst bij is en hij het op gaat houden. Ik zou je echter hetzelfde advies geven als bij jou op het CB en ik zal je uitleggen waarom. Er zijn een aantal onderwerpen waarbij je weet dat je als ouder de strijd gaat verliezen, omdat je ze simpelweg bepaalde dingen niet kan dwingen te doen. Bijvoorbeeld slapen, eten (als je het al in hun mond krijgt kunnen ze het altijd weer uitspugen) en zindelijk worden. Dus kun je er beter geen drama van maken maar er wat neutraal op reageren; hoe meer beladen iets is, hoe meer het een aanleiding kan worden om je te verzetten. Zo werkt dat nou eenmaal bij mensen. Of het nou gaat om (negatieve) aandacht of angst, (misschien heeft hij er allerlei enge fantasieën en ideeën bij), dat is om het even. Als hij zijn poep gaat ophouden wordt het hard en gaat het steeds vervelender worden om te poepen omdat het pijn doet, daar wordt hij dan weer bang van. Zo zit je al snel in een cirkeltje en is de kans groot dat je er alleen maar uitkomt met laxeermiddelen. Zorg dus dat je altijd een luier bij je hebt. Eigenlijk is hij ook gewoon zindelijk; hij vraagt om een luier als hij moet poepen. Geef hem die veiligheid nog maar een poosje, van die luier en laat het hele onderwerp een poosje voor wat het is. Er zal zeker een moment komen dat hij gaat aangeven dat hij op de po of de wc wil, als hij er klaar voor is. En om het allemaal niet zo beladen te maken kun je bijvoorbeeld leuke boekjes kopen of lenen bij de bieb die over poepen gaan. Praat er verder over alsof het de gewoonste zaak van de wereld is want dat is het eigenlijk ook.

Succes! Groetjes, Regina de Leeuw van Weenen (consultatiebureau- verpleegkundige)

Antwoord 2 
Inderdaad is het zo dat hoe meer je de druk verhoogt, hoe benauwder het kind het kan krijgen. Ik kan me aansluiten bij de mening van het CB: laat niet merken dat je het een probleem vindt en probeer er luchtig mee om te gaan. Hoe veiliger het kind zich voelt, hoe sneller zal het bereid zijn dit stukje autonomie over te geven. Het is nou eenmaal zo dat kinderen het als zeer eng ervaren om een stukje van zichzelf in die w.c.-pot te zien verdwijnen.Door hun magische denken wordt het namelijk zo ervaren!Daarbij komt nog de koppigheidsfase: ‘ik wil zelf beslissen wat ik doe, en dat geldt ook voor mijn vieze broek!' Hoe koppiger (wanhopiger) je als moeder wordt, des te harder wordt de strijd. Daarmee bedoel ik niet dat je er niet over mag praten, maar maak er een spelletje van, probeer er samen lol om te hebben.

Met vriendelijke groet, Ingrid van der Ven-Daane (huisarts)

 

 

 

Vraag
Mijn zoontje van bijna 4 wil maar niet zindelijk worden. We hadden het voor elkaar dat hij een aantal maal per dag op het potje wilde en hij deed dan ook vaak een plas en af en toe poepte hij er ook op. Vorige zomer heb ik geprobeerd hem zonder luier te laten lopen maar dat werd een drama. Hij wilde toen helemaal niet meer. Langzamerhand kreeg ik 'm af en toe er weer op, maar anderhalve maand geleden na de bevalling van mijn tweede was het weer helemaal over. Niets helpt, geen beloning, stickers plakken of wat ook. Over twee maanden mag hij gaan wennen op de kleuterschool en ik wil niet dat hij gepest wordt omdat hij dadelijk als (bijna) enige nog niet zindelijk is. Wat kan ik doen?
 
Groeten, Linda

 

 Antwoord

Hallo Linda,

Zindelijk worden is vrij complex, je kindje moet er niet alleen lichamelijk toe in staat zijn, maar vooral psychisch aan toe zijn. Vaak zie je als er teveel aandacht aan besteed wordt dit eerder averechts werkt. Mijn advies is om het een poosje helemaal los te laten en alleen op zijn vragen/verzoeken in te gaan. Op de lange termijn werkt dat beter en de meeste kindjes zijn zindelijk als het er echt op aan moet komen omdat ze naar school gaan. Daarnaast is een terugval na de komst van een klein broertje of zusje heel normaal en zelfs begrijpelijk, dus vooral proberen je er geen zorgen over te maken want hoe meer (negattieve) aandacht op een bepaald gebied hoe groter zijn motivatie ook kan zijn om zijn gedrag niet te veranderen.

Heel veel succes!

Groetjes Regina (Consultatie verpleegkundige)

 

Vraag
Mijn dochter van 3,5 jaar is al vanaf 1,5 jaar op de dag zindelijk, maar momenteel plast ze met grote regelmaat in haar broek, verder plast ze ´s nachts nog steeds haar luier vol, heeft u tips?

 

Antwoord 
Beste ouder,
 
Geduld en niets pushen, zindelijkheid is niet alleen iets wat een kind lichamelijk kan/moet kunnen beheersen, maar vooral ook iets wat in hun koppie plaatsvindt. Vaak zie je het gebeuren als er iets ingrijpends heeft plaatsgevonden, verhuizing, school/psz, scheiding, overlijden, nieuw broertje of zusje, groter bed etc.

Soms kom je er niet achter waarom ze het ineens niet meer wil/kan terwijl het zo lang goed is gegaan, maar de oplossing ligt in het nemen zoals het is. Laat haar het bepalen waar en hoe ze het wil en dan zie je dat het bijna altijd een fase is die van zelf weer over gaat.

Tenzij er ook andere veranderingen zijn in haar gedrag, zoals angsten, dromen etc. Of  gezondheid, dan kan er meer aan de hand zij en zou je met je huisarts kunnen overleggen.

Succes!
Regina de Leeuw-van Weenen (Consultatie verpleegkundige)